علم در قرآن - 8

در این نوشتار در ادامه سلسله مباحث " علم در قرآن " ، میخواهیم تفاوت بین مومن عالم و مومن غیر عالم را در قرآن بررسی نماییم. در مورد این مساله ، در قسمت آخر آیه 11 سوره مجادله مطلب زیبایی ذکر شده است که آن مطلب را به همراه نظر دو مفسر قرآن کریم بیان میکنیم. در این آیه میخوانیم :
" يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ إِذَا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُواْ فىِ الْمَجَالِسِ فَافْسَحُواْ يَفْسَحِ اللَّهُ لَكُمْ وَ إِذَا قِيلَ انشُزُواْ فَانشُزُواْ يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ وَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ "

ادامه مطلب: علم در قرآن - 8

علم در قرآن - قسمت ششم

در آیه 43 سوره مبارکه عنکبوت ، میخوانیم :
" وَ تِلْكَ الْأَمْثَلُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ وَ مَا يَعْقِلُهَا إِلَّا الْعَلِمُون "
ترجمه :
" اينها مثالهايى است كه ما براى مردم مى‏زنيم، و جز دانايان آن را درك نمى‏كنند "
مرحوم علامه طباطبایی رضوان الله علیه در تفسیر عظیم المیزان ذیل آیه شریفه چنین مرقوم فرموده اند :

ادامه مطلب: علم در قرآن - قسمت ششم

علم در قرآن - 7

در آیه 31 سوره مبارکه بقره میخوانیم :
" وَ عَلَّمَ ءَادَمَ الْأَسماءَ كلُّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلىَ الْمَلَئكَةِ فَقَالَ أَنبِئونىِ بِأَسْمَاءِ هَؤُلَاءِ إِن كُنتُمْ صَادِقِين "
ترجمه :
" سپس علم اسماء را همگى به آدم آموخت. بعد آنها را به فرشتگان عرضه داشت و فرمود: «اگر راست مى‏گوييد، اسامى اينها را به من خبر دهيد!»
حجت الاسلام والمسلمین قرائتی در تفسیر نور ذیل آیه شریفه نکات جالبی را ذکر فرموده اند که عینا نقل میشود:
" 1- معلّم واقعى خداست و قلم، بيان، استاد و كتاب، زمينه‏هاى تعليم هستند. «عَلَّمَ»
2- برترى انسان بر فرشتگان، به خاطر علم است. «وَ عَلَّمَ آدَمَ»
3- انسان براى دريافت تمام علوم، استعداد و لياقت دارد. «كُلَّها»
4- فرشتگان عبادت بيشترى داشتند و آدم، علم بيشترى داشت. رابطه مقام خلافت با علم، بيشتر از عبادت است. «نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ» «عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ»
5- براى روشن كردن ديگران، بهترين راه، برگزارى امتحان و به نمايش گذاشتن تفاوت‏ها و لياقت‏هاست. «عَلَّمَ» «ثُمَّ عَرَضَهُمْ» «فَقالَ أَنْبِئُونِي»
6- فرشتگان، خود را به مقام خليفة اللهى لايق‏تر مى‏دانستند. «إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ» " ( 1 )
آیت الله مکارم در تفسیر موضوعی پیام قرآن ، پی از ذکر این آیه و آیات 1 تا 4 سوره الرحمن و 4 و 5 سوره علق ، نوشته است :
" این معلم بزرگ عالم هستی ، گاه به آدم تمامی علم اسما را می آموزد و گاه به نوع انسان ، آنچه را که نمیداند و به آن نیاز دارد ( از طریق تکوین و تشریع ) تعلیم میدهد . گاه قلم به دست او میدهد و نوشتن را می آموزد و گاه یک حرف و دو حرف بر زبانش مینهد و شیوه سخن گفتن را به او تعلیم میدهد و اینها همه حاکی از آن است که یکی از بزرگترین اوصاف او ، تعلیم دادن بندگان است ؛ تعلیمی که وسیله شناخت و معرفت آنها میشود ."( 2 )
پس حال که اینگونه است ، ما نیز با همه طالبان علم ، همصدا میشویم و میگوییم : رب زدنی علما .
1) تفسیر نور ، ج 1 ، ص 91
2) پیام قرآن ، ج 1 ، ص 65

علم در قرآن - قسمت پنجم

در آیات 1 تا 5 سوره مبارکه علق میخوانیم :
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِى خَلَقَ(1)خَلَقَ الْانسَانَ مِنْ عَلَقٍ(2)اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ(3)الَّذِى عَلَّمَ بِالْقَلَمِ(4)عَلَّمَ الْانسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ(5)
ترجمه :
" بخوان به نام پروردگارت كه (جهان را) آفريد، (1)همان كس كه انسان را از خون بسته‏اى خلق كرد! (2) بخوان كه پروردگارت (از همه) بزرگوارتر است، (3) همان كسى كه بوسيله قلم تعليم نمود، (4)و به انسان آنچه را نمى‏دانست ياد داد! (5) "
در تفسیر نمونه ، ذیل آیه شریفه ، آمده است :

ادامه مطلب: علم در قرآن - قسمت پنجم